Dreigende Shock

Wat is een shock?

Een shock is een levensbedreigende situatie. Als je in shock bent, is namelijk je bloeddruk te laag om je lichaam van voldoende bloed en zuurstof te voorzien. Er zijn verschillende vormen van shock, waaronder:

  • Hypovolemische shock.
  • Cardiogene shock.
  • Obstructieve shock.
  • Distributieve shock.

Iedere shock is een reactie van je lichaam op een levensbedreigende situatie, ongeacht de soort shock. Of die levensbedreigende situatie nu bloedverlies of een allergische reactie is, het lichaam probeert dit op te lossen. Tijdens een shock wordt de doorbloeding slechter. Dit merk je allereerst aan je huid, die bleker wordt. Je gaat ook meer zweten. In een poging om je hartlongen en je hersenen zo lang mogelijk van bloed te kunnen voorzien zal je lichaam zijn bloed terugtrekken uit:

Pas als er geen andere mogelijkheid meer is, zullen je hart, longen en hersenen last krijgen van de shock. Als het zover is, is je overlevingskans erg klein. Hoe sneller er gereageerd wordt op een shocktoestand, hoe beter.

Oorzaak van een shock

De vier verschillende vormen van een shock hebben verschillende oorzaken:

  • Hypovolemische shock. Oorzaken van hypovolemische shock zijn bijvoorbeeld fors bloedverlies, vochtverlies en uitdroging. Doordat je minder bloed in je bloedbaan hebt, krijgen je lichaamscellen niet genoeg zuurstof. Dit type shock heeft dus veel te maken met je bloeddruk. De behandeling van een hypovolemische shock zal dan ook bestaan uit het verbeteren van je bloeddruk.
  • Cardiogene shock. Een cardiogene shock wordt veroorzaakt door hartfalen. Je hart heeft te weinig pompkracht. Daardoor krijgt je lichaam niet genoeg bloed en zuurstof.
  • Obstructieve shock. Een obstructieve shock ontstaat doordat er een obstructie in de bloedbaan is. De bloedbaan kan bijvoorbeeld verstopt zijn door een bloedprop. Door de verstopping kan het bloed niet voldoende rondgepompt worden.
  • Distributieve shock. Hieronder vallen de zogenaamde septische shock, de anafylactische shock en de neurogene shock. Het probleem bij deze vormen van shock is de verdeling van je bloed. Je hebt geen verlies van bloed, maar je bloedvaten gaan zo ver open staan dat je te weinig bloed hebt om de druk hoog te houden. Hierdoor verdwijnt druk en krijgt je lichaam te weinig zuurstof. Voor meer informatie over de anafylactische shock, het herstel en de behandeling verwijzen we je graag door naar de pagina over de anafylactische shock.

Bij ouderen veranderen de reserves van de verschillende orgaansystemen. Waar jonge mensen zich fors kunnen inspannen zullen ouderen soms bij relatief geringe inspanning al aan hun maximum zitten. Het circulatiestelsel is minder goed in staat om veranderingen in de bloeddruk en zuurstofvraag op te vangen en zal eerder 'overbelast' raken. Er zijn minder reserves waardoor geringe stoornissen in de vitale functies al snel kunnen leiden tot levensbedreigende situaties. Actief bloedverlies zal sneller lijden tot shock door verminderde fysiologische reserves.

Symptomen van een shock

Hoewel de oorzaak van de verschillende vormen van shock verschillend zijn, zijn de symptomen gelijk. De onderstaande symptomen gelden dus voor onder andere een septische shock, hypovolemische shock en anafylactische shock:

Sluiten

Een shock is een levensbedreigende toestand waarbij de druk in de bloedvaten te laag is om de vitale lichaamsfuncties in stand te houden. Een shock kan ontstaan door ernstig bloedverlies, door hartfalen, door een bacteriële infectie (sepsis) of door een allergische reactie (anafylactische shock). In alle gevallen is het zo dat er óf te weinig bloed circuleert (bloedverlies, hartfalen) óf de druk te laag is doordat de vaten uitzetten (infectie, allergie).

  • bij alle cliënten met shockverschijnselen / shock tenzij zie advies punt 1
  • bij palliatief beleid indien cliënt toenemend onrustig wordt en/of oncomfortabel is
  • Niet van toepassing

Vragen

  1. Wat is de bloeddruk, pols, temperatuur en wat zijn de normaalwaarden?
  2. Is cliënt bij bewustzijn of verward?
  3. Wat is de medische voorgeschiedenis en comorbiditeit?
  4. Zijn er afspraken over het medisch behandelbeleid?
  5. Hoe is het verloop geweest naar huidige situatie?
  6. Is cliënt allergisch?
  7. Heeft cliënt een infectie?
  8. Welke medicijnen gebruikt cliënt en zijn er recent wijzigingen geweest?
  9. Is er sprake van alcohol en/of medicatie en/of drugsgebruik?

Advies

  1. Arts waarschuwen! Tenzij er beleidsafspraken zijn gemaakt (palliatieve zorg). Meteen afspreken met arts of ambulance gebeld moet worden en wie dit doet!
  2. Cliënt laten liggen bij voorkeur met het hoofd zo laag mogelijk (bloedvoorziening hersenen ondersteunen dus voeten eind bed omhoog).
  3. Dek cliënt toe met een deken om warmte bij zich te kunnen houden.
  4. Blijf tegen cliënt praten om bewustzijn te stimuleren.
  5. Indien cliënt bewustzijn verliest in stabiele zijligging leggen.
  6. Bij verslechtering alle controles herhalen.
  7. Wacht tot hulp aanwezig is (ambulance en/of arts).

Klinische kenmerken shock en hypovolemische shock

  • snelle hartslag (kan uitblijven bij gebruik medicatie met effect op hartfrequentie)
  • snelle ademhaling
  • bleke huidskleur gelaat /vingers)
  • hoge bloeddruk
  • angst/verwardheid (vermindering circulatie van de hersenen)
  • hypothermie (klamme, koele huid)
  • bewustzijnsverlies

Anafylactische shock

  • huiduitslag (medicatie/voedingsmiddelen)
  • zwelling van de huid (insectenbeet)
  • zwelling lippen/mond
  • kenmerken shock

Septische shock

  • start met rode warme huid en koude rillingen
  • daarna kenmerken shock

Achtergrondinformatie

© 2020 Archipel Zorggroep (Verpleegkundige Triage) - Forever happy online with a GraagGoedOnline.nl cloud website or webshop - Sitemap